مجله اینترنتی پرواز

آخرین گزارش ها از وضعیت حساب ذخیره ارزی نشان می دهد که در طول پنج سال گذشته ۵۰ میلیارد دلار درآمد مازاد نفت وارد این حساب شده اما موجودی آن در حال حاضر کمتر از ده میلیارد دلار است.

بر اساس آمار های رسمی، موجودی حساب ذخیره ارزی در پایان سال خورشیدی گذشته نزدیک به۵/۹ میلیارد دلار بوده که تقریبا به اندازه مانده یک سال پیشتر از آن است.

به این ترتیب در سال گذشته با وجود افزایش کم سابقه درآمدهای نفتی مبلغی به حساب ذخیره ارزی اضافه نشده است.

این در حالی است که درآمد نفتی ایران در سال گذشته بیشتر از ۵۰ میلیارد دلار برآورد شده اما به نظر می رسد همه درآمد نفتی در سال گذشته مصرف شده است.

در طول پنج سال گذشته از محل این حساب نزدیک به هشت میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار به بخش خصوصی وام داده شده است در حالی که بر اساس قانون تشکیل حساب ذخیره ارزی، باید نیمی از ذخایر حساب در اختیار بخش خصوصی قرار می گرفت.

یک حساب سر انگشتی نشان می دهد که دولت ایران بیشتر از ۳۱ میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی برداشت کرده در حالی که بر اساس قانون حق چنین برداشتی نداشته است. در مقابل نیز سهم بخش خصوصی از حساب ذخیره ارزی دست کم ۲۵ میلیارد دلار بوده اما کمتر از یک سوم آن به این بخش اختصاص داده شده است.

بر اساس قانون برنامه چهارم توسعه، بودجه سالانه دولت از محل درآمدهای نفتی حدود ۱۵ میلیارد دلار تعیین شده است اما دولت های گذشته به سهم تعیین شده قناعت نکرده و سهم درآمدهای نفتی را در بودجه گاه تا سه برابر افزایش داده اند.

سهم درآمدهای نفتی در بودجه سال گذشته بیشتر از دو برابر این رقم بوده و دولت علاوه بر این، به دلیل کسری بودجه، چهار لایحه متمم برداشت از حساب ذخیره ارزی را به مجلس ارائه کرد که بخشی از آن به حل مشکلات روزمره نظیر پرداخت حقوق و مزایای کارمندان دولت مربوط می شد.

از زمان تشکیل حساب ذخیره ارز در شش سال پیش، برداشت از حساب ذخیره ارزی کمابیش وجود داشته در حالی که قرار بود وقتی درآمدهای نفتی از میزان پیش بینی شده در بودجه کمتر بود از منابع آن استفاده شود اما دولت تا به حال توجهی به این بخش از قانون نداشته است.

بر اساس آمارهای منتشر شده درآمد نفتی ایران از زمان تشکیل حساب ذخیره ارزی در سال ۱۳۷۹ تا سال ۱۳۸۴ حدود ۱۸۰ میلیارد دلار بوده است که حدود ۵۰ میلیار دلار آن به حساب ذخیره ارزی واریز شده بود.

اگر درآمد نفتی ایران در سال گذشته ۵۰ میلیارد دلار فرض شود مجموع درآمدهای نفتی ایران از سال ۷۹ یعنی زمان تشکیل حساب ذخیره ارزی تاکنون به حدود ۲۳۰ میلیارد دلار می رسد.

بنا به گفته ابراهیم شیبانی رئیس کل بانک مرکزی ایران از زمان تشکیل حساب ذخیره ارزی تا پایان سال گذشته ۵۰ میلیارد دلار وارد این حساب شده است.

به نظر کارشناسان افزایش اتکای بودجه سالانه به درآمدهای نفتی برخلاف برنامه چهارم است که بر کاهش سهم درآمدهای نفتی در بودجه تاکید دارد.

به عقیده این کارشناسان، افزایش مصرف درآمدهای نفتی، تبدیل آن به ریال و تزریق آن به جامعه، عامل اصل افزایش تورم در ماه های پایانی سال گذشته بوده است.

نرخ تورم رسمی در ایران به مرز ۱۴ درصد نزدیک شده که نسبت به نیمه اول سال گذشته دستکم دو درصد بیشتر شده است.

بخش عمده سرعت رشد تورم به افزایش نقدینگی بر می گردد که بر اساس آخرین برآوردها در روزهای پایانی سال گذشته با رشدی ۳۶ درصدی به حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان نزدیک شده است.

به گفته کارشناسان، این حجم نقدینگی در اقتصاد ایران کم سابقه است که تقریبا نیمی از آن در دولت محمود احمدی نژاد ایجاد شده است.

به گفته صاحب نظران اقتصادی، استفاده بیش از اندازه از درآمدهای نفتی و برداشت های مدوام دولت از حساب ذخیره ارزی، نقدینگی را به حدی رسانده که افزایش تورم در سال جاری را اجتناب ناپذیر کرده است مگر آنکه دولت بتواند مدیریت مالی خود را تقویت کرده و آثار بودجه های انبساطی دو سال گذشته را به حداقل برساند.